
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, verilen cezanın beş yıl boyunca sonuç doğurmamasıdır. Kısaca HAGB olarak bilinir. İki yıl veya daha az hapis ile adli para cezalarında uygulanabilir. Sanık denetim süresinde kasten yeni bir suç işlemezse dava düşer. Karar adli sicil belgesinde görünmez. HAGB kaldırılmamıştır, 2026 yılında yeniden düzenlenmiştir. Dayanak Ceza Muhakemesi Kanunu m.231 hükmüdür.
- 1. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Nedir?
- 2. HAGB Kalktı mı? 2026 Güncel Durum
- 3. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Şartları
- 4. HAGB Hangi Hâllerde Verilmez?
- 5. Denetim Süresi ve Yükümlülükler
- 6. HAGB Kararının Sonuçları Nelerdir?
- 7. HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası Farkı
- 8. HAGB Sabıka Kaydında Görünür mü?
- 9. HAGB Memuriyete Engel mi?
- 10. HAGB Kararına Karşı İstinaf Yolu
- 11. Sık Sorulan Sorular
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Nedir?
Kerem Bey ilk kez bir ceza davasında yargılandı. Mahkeme on ay hapis cezası verdi ve hükmün açıklanmasını geri bıraktı. Salondan çıkarken kafası karışıktı. “Ceza aldım mı, almadım mı?” diye sordu.
Cevap ikisinin ortasındadır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın askıya alınması gibidir. Mahkeme suçu sabit görür ve cezayı belirler. Ancak bu hüküm sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz. Sanık denetim süresini temiz geçirirse dava tamamen düşer.
Kurum, ilk kez suç işleyenlere ikinci bir şans tanımak için getirilmiştir. Bir beraat kararı değildir. Bir mahkûmiyet de değildir. Bu nedenle sonuçları her ikisinden farklıdır.
HAGB Kalktı mı? 2026 Güncel Durum
Hayır, HAGB yürürlüktedir. Ancak kurum son yıllarda üç kez önemli değişiklik geçirdi. Hangi kuralın geçerli olduğu kararın tarihine göre değişebilir.
- 1 Haziran 2024 öncesi: HAGB için sanığın kabulü gerekiyordu. Karara karşı yalnızca itiraz edilebiliyordu.
- 1 Haziran 2024 sonrası: Sanığın kabulü şartı kaldırıldı. İtiraz yerine istinaf yolu getirildi.
- 31 Temmuz 2026 sonrası: Anayasa Mahkemesinin iptal kararı üzerine CMK m.231 yeniden düzenlendi.
Anayasa Mahkemesi, HAGB hükümlerini kötü muamele suçlarında cezasızlığa yol açtığı gerekçesiyle iptal etmişti. Kanun koyucu, iptal yürürlüğe girmeden yeni düzenlemeyi yaptı. Bu yazı 10 Ekim 2026 tarihinde yürürlükte olan kurallara göre hazırlanmıştır.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Şartları
Mahkeme HAGB kararı verebilmek için aşağıdaki şartları birlikte arar. Şartlar oluşsa bile takdir mahkemededir.
- Ceza iki yılı aşmamalıdır.Hükmedilen ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olmalıdır.
- Kasıtlı suçtan mahkûmiyet bulunmamalıdır.Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemiş olmalıdır.
- Zarar giderilmelidir.Mağdurun veya kamunun zararı tamamen karşılanmalıdır.
- Mahkeme kanaat getirmelidir.Hâkim, sanığın yeniden suç işlemeyeceği sonucuna varmalıdır.
Belirleyici olan suçun kanundaki cezası değil, mahkemenin verdiği sonuç cezadır. İndirimlerden sonra ceza iki yılın altına inerse HAGB gündeme gelir. Zararı hemen ödeyemeyen sanık için taksit imkânı da vardır. Bu durumda zarar, denetim süresi içinde aylık taksitlerle giderilir.
Sanığın HAGB’yi kabul etmesi artık aranmaz. Mahkeme şartlar varsa bu kararı kendiliğinden değerlendirir. Müsadereye ilişkin hükümler HAGB kapsamında değildir. Yani el konulan eşyanın müsaderesi ayrıca sonuç doğurur.
HAGB Hangi Hâllerde Verilmez?
- İki yılı aşan cezalar: Sonuç ceza iki yılın üzerindeyse HAGB uygulanamaz.
- Önceki kasıtlı mahkûmiyet: Kasıtlı suçtan kesinleşmiş mahkûmiyeti olan kişi yararlanamaz.
- Giderilmeyen zarar: Zarar ödenmemiş ve taksit de kararlaştırılmamışsa karar verilmez.
- Denetim süresi içindeki yeni suç: Denetim sürerken işlenen kasıtlı suç için yeniden HAGB verilemez.
- Kötü muamele suçları: İşkence ve eziyet gibi suçlar yeni düzenlemeyle kapsam dışında bırakılmıştır.
Denetim Süresi ve Yükümlülükler
HAGB kararıyla birlikte beş yıllık denetim süresi başlar. Suça sürüklenen çocuklarda bu süre üç yıldır. Mahkeme, bir yılı geçmemek üzere denetimli serbestlik tedbiri de uygulayabilir.
- Eğitim tedbiri: Sanığın bir meslek veya sanat eğitimine devam etmesi istenebilir.
- Çalışma tedbiri: Bir kurumda veya gözetim altında ücretle çalışma kararlaştırılabilir.
- Yasaklar: Belirli yerlere gitmeme veya belirli faaliyetlerden uzak durma öngörülebilir.
Denetim süresi boyunca dava zamanaşımı durur. Süre, kararın kesinleştiği gün işlemeye başlar. Bu tarihi not etmek önemlidir.
HAGB Kararının Sonuçları Nelerdir?
Kararın sonucu, denetim süresinin nasıl geçtiğine bağlıdır. İki ihtimal vardır.
- Süre temiz geçerse: Hüküm ortadan kalkar ve davanın düşmesine karar verilir. Ceza hiç infaz edilmez.
- Kasten yeni suç işlenirse: Mahkeme geri bıraktığı hükmü açıklar. Ceza artık sonuç doğurur.
- Yükümlülüklere uyulmazsa: Hüküm yine açıklanır. Mahkeme cezanın yarısına kadarını infaz etmeyebilir.
Hüküm açıklanırken mahkeme cezayı artıramaz. Ancak koşulları varsa cezayı erteleyebilir veya seçenek yaptırıma çevirebilir. Taksirle işlenen yeni bir suç ise HAGB’yi bozmaz. Örneğin dikkatsizlikle yapılan bir trafik kazası bu sonucu doğurmaz.
HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası Farkı
Bu üç kurum sık karıştırılır. Hepsinde kişi cezaevine girmez, ama hukuki sonuçları farklıdır.
| Konu | HAGB | Erteleme | Adli para cezası |
|---|---|---|---|
| Mahkûmiyet var mı? | Hayır, hüküm sonuç doğurmaz | Evet | Evet |
| Adli sicile işler mi? | Hayır, özel sisteme kaydedilir | Evet | Evet |
| Uygulanma sınırı | 2 yıl veya daha az ceza | Kural olarak 2 yıl veya daha az hapis | Kısa süreli hapis cezaları |
| Denetim süresi | 5 yıl | 1 ile 3 yıl arası | Yok |
| Tekerrüre esas olur mu? | Hayır | Evet | Evet |
| Dayanak | CMK m.231 | TCK m.51 | TCK m.50, 52 |
Bu nedenle HAGB çoğu sanık için en lehe sonuçtur. Ancak beş yıllık denetim süresi uzun bir risktir. Hangisinin uygun olduğu dosyaya göre değerlendirilmelidir.
HAGB Sabıka Kaydında Görünür mü?
HAGB kararı adli sicile işlenmez. Bu kararlar yalnızca bu amaçla tutulan özel bir sisteme kaydedilir. E-Devlet üzerinden alınan adli sicil belgesinde görünmez.
Özel sistemdeki kayda yalnızca savcı, hâkim veya mahkeme ulaşabilir. Bunun için bir soruşturma veya kovuşturma bulunmalıdır. Amaç, kişinin ikinci kez HAGB’den yararlanıp yararlanmayacağını denetlemektir. Hüküm açıklanırsa ceza adli sicile işlenir.
HAGB Memuriyete Engel mi?
HAGB bir mahkûmiyet olmadığı için kural olarak memuriyete engel değildir. Devlet Memurları Kanunu mahkûmiyet şartı arar. Mevcut memurların görevi de yalnızca bu karar nedeniyle sona ermez.
Güvenlik soruşturması gerektiren kadrolarda durum farklı olabilir. Polislik, askerlik ve hâkimlik gibi görevlerde idare kararı değerlendirebilir. Ayrıca disiplin soruşturması ceza davasından bağımsız yürür. HAGB tekerrüre de esas olmaz.
HAGB Kararına Karşı İstinaf Yolu
HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Süre, kararın açıklanmasından veya tebliğinden itibaren iki haftadır. Bölge adliye mahkemesi dosyayı hem usul hem esas yönünden inceler.
Bu önemli bir güvencedir. Suçsuz olduğunu düşünen sanık, HAGB yerine beraat talep edebilir. Eski sistemde itiraz mercii çoğu zaman yalnızca şekil şartlarına bakıyordu. 1 Haziran 2024 öncesinde verilen kararlarda ise eski kurallar uygulanır.
Beraat ihtimali olan dosyalarda HAGB’ye razı olmak her zaman doğru değildir. Bu konuyu ceza davalarında beraat kararı yazımızda ele aldık. Soruşturma aşamasındaki tedbirler için adli kontrol kararı rehberimize bakabilirsiniz. Genel süreç ceza davaları sayfamızda anlatılmıştır.
Sık Sorulan Sorular
HAGB kalktı mı?
HAGB sabıka kaydında görünür mü?
HAGB kaç yıl sonra silinir?
Denetim süresinde suç işlenirse ne olur?
HAGB memurluğa engel mi?
HAGB kararına itiraz mı, istinaf mı edilir?
Sanık HAGB kararını reddedebilir mi?
İkinci kez HAGB verilir mi?
HAGB mi, erteleme mi daha avantajlıdır?
Zararı ödeyemeyen kişi HAGB alabilir mi?
Bu yazı, mesleki çalışmalarını ceza hukukunda yoğunlaştıran Av. Mustafa Yılmaz tarafından hazırlanmıştır. Av. Mustafa Yılmaz, asliye ve ağır ceza mahkemelerinde savunma yapmakta ve istinaf başvurularını yürütmektedir. Dosyaları soruşturmadan temyize kadar takip etmektedir.
Büro, Pendik E5 Yan Yol üzerindeki VARTAR Plaza’dadır. Pendik, Kartal, Tuzla, Maltepe ve Sultanbeyli başta olmak üzere Anadolu Yakası’ndaki dosyalar takip edilir. Ayrıntılı bilgi için hakkında sayfasına bakabilirsiniz.
Hakkınızda HAGB kararı verildiyse karar tarihini ve denetim süresinin bitişini not edin. İstinaf süresi iki haftadır. Dosyanızın beraat ihtimalini bir ceza avukatıyla değerlendirebilirsiniz.
Danışmanlık ücretlidir. Ücretler TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak belirlenir.
Bu yazı 10 Ekim 2026 tarihinde yayımlanmıştır ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir. İçerik, Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği Meslek Kuralları çerçevesinde hazırlanmıştır.

